Thietmar i bogowie Radogoszczy 

Kto pisze

Thietmar był biskupem, krewnym cesarskich urzędników i człowiekiem, który Słowian znał z bliska - z sąsiedztwa, z wojen i z sojuszy, których nie pochwalał. Pisze dla swoich, po łacinie, w latach, gdy Luciców trzeba było jednocześnie potępiać i mieć za sojuszników.

To ważne, bo każdy jego opis ma dwie warstwy: to, co słyszał od ludzi, którzy w Radogoszczy byli, i to, co chciał, by o poganach myśleli jego czytelnicy.

Co widzi - i czego nie

Gród o trzech rogach i dziewięciu bramach, drewniana świątynia na rogach zwierzęcych, posągi bogów w hełmach i pancerzach, każdy z wyrytym imieniem. Szczegóły są tak konkretne, że trudno je uznać za czystą fantazję.

Zarazem Thietmar nigdy nie twierdzi, że był tam sam. Opis ma rytm opowieści powtarzanej - liczby są okrągłe, a porządek wyliczenia przypomina raczej kazanie niż raport.

Tylu, ile jest okręgów w tym kraju, tyle jest świątyń i tyle podobizn demonów czczonych przez niewiernych.

Po co to pisze

Thietmar nie lubi sojuszu z poganami i nie ukrywa tego. Im barwniej opisze ich świątynię, tym mocniej wybrzmi pytanie, które zadaje czytelnikowi między wierszami: jak chrześcijański król może maszerować pod ich chorągwiami?

Dlatego czytamy go wprost - ale z pamięcią o tym, kto trzyma lustro.